Folat
Folat (B9 vitamini); hücre bölünmesi, kan yapımı ve gebelikte bebeğin sinir sistemi gelişimi için kritik, suda çözünen bir B vitaminidir.
| Tür | Suda çözünen vitamin (B9) |
|---|---|
| Temel görevler |
|
| Kaynaklar |
|
| Eksiklik notu | Yetersizlik kansızlıkla ilişkilendirilir ve gebelikte ayrı bir önem taşır; değerlendirme kan testi ve hekim muayenesiyle yapılır. |
| Dikkat | Gebelik planlayanlar folik asit konusunu hekimiyle konuşmalıdır; yüksek doz folik asit B12 eksikliğinin fark edilmesini zorlaştırabilir. |
Folat mı, folik asit mi?
İki terim sık karışır: folat, besinlerde doğal bulunan formun; folik asit ise takviyelerde ve zenginleştirilmiş ürünlerde kullanılan sentetik formun adıdır. Vücut ikisini de kullanır. Adı Latince "yaprak" (folium) kelimesinden gelir; bu da en bilinen kaynaklarını ele verir: ıspanak ve benzeri yeşil yapraklılar. Mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagiller de zengin kaynaklardır.
Vücutta ne yapar?
Folat; DNA yapımında ve hücre bölünmesinde görev aldığı için özellikle hızlı çoğalan hücrelerde (kan hücreleri gibi) kritik önem taşır. B12 vitamini ile birlikte kırmızı kan hücrelerinin olgunlaşmasında çalışır. Folat ısıya duyarlıdır; sebzeleri kısa süre ve az suyla pişirmek kayıpları azaltır.
Gebelik dönemindeki özel yeri
Gebeliğin ilk haftalarında bebeğin sinir sisteminin temeli (nöral tüp) oluşur ve bu süreçte folat gereksinimi artar. Sağlık otoriteleri, gebelik planlayan kadınlarda folik asit kullanımının hekim kontrolünde ele alınmasını önerir; zamanlama önemlidir çünkü nöral tüp, çoğu gebelik fark edilmeden önce kapanır. Bu dönemdeki takviye kararı ve biçimi, kadın doğum hekimiyle birlikte planlanmalıdır. Genel gereksinim de yaşa ve duruma göre değişir.
İlgili kavramlar: B12 Vitamini, Demir, Ispanak, Mercimek